سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش علائم و بهبود ذهن آگاهی در افراد مبتلا به اختلال علائم جسمانی

نویسندگان :

زهرا سلطانی تهرانی¹ الهام سادات بیننده² غلامرضا طالبی³

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد 3- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

کلمات کلیدی :

شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی،کاهش علائم،ذهن آگاهی،اختلال علائم جسمانی

چکیده :

چکیده مقدمه: اختلال علائم جسمانی با تمرکز مفرط بر علائم جسمی، نگرانی شدید در مورد سلامت، و ناتوانی در تفسیر علائم بهصورت غیرآسیبزا مشخص میشود. افراد مبتلا اغلب علیرغم ارزیابیهای پزشکی مکرر، همچنان از ناراحتی جسمانی شکایت دارند و عملکرد روزانهشان مختل میشود (1). اختلال علائم جسمانی منجر به نگرانی افراطی درمورد سلامت می گردد و تفسیرهای نادرستی درمورد حسهای بدنی را به همراه دارد (2). درمان شناختی-رفتاری بهعنوان یکی از رویکردهای مؤثر در کاهش علائم این اختلالات شناخته شده است. با این حال، بسیاری از بیماران مبتلا به این اختلالات تمایل کمی برای مراجعه به روانشناس جهت درمان علائم جسمی خود دارند. در این میان، درمان شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی میتواند بهعنوان یک رویکرد درمانی مناسب مطرح شود؛ زیرا این روش توجه آگاهانه و مستقیم به تجربههای جسمانی را در دستور کار قرار میدهد و در عین حال بر پذیرش بدون قضاوت علائم جسمی و روانی تأکید دارد (3،4). بنابراین این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش علائم و بهبود ذهن آگاهی در افراد مبتلا به اختلال علائم جسمانی انجام شد. روشها: این پژوهش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون، پسآزمون، پیگیری سه ماهه و گروه کنترل بود. 38 نفر از افراد مبتلا به اختلال علائم جسمانی بهصورت تصادفی در گروه آزمایش (19 نفر) و کنترل (19 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقهای شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی دریافت کرد. از پرسشنامه های شکایات روانتنی تاکاتا و ساکاتا و ذهنآگاهی فرایبورگ استفاده شد. ارزیابی و دادهها با تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و آزمون بونفرونی تحلیل شد. یافتهها: نتایج نشان داد که برای متغیر «علائم جسمانی»، اثر زمان (F=15.78, p<0.001)، تعامل زمان × گروه (F=22.68, p<0.001) و اثر گروه (F=4.45, p=0.043) معنادار است. همچنین آزمون بونفرونی نشان داد که تفاوت بین پیشآزمون با پسآزمون و پیگیری معنادار است (p<0.05)، اما بین پسآزمون و پیگیری تفاوتی وجود ندارد (p<0.05). برای متغیر ذهنآگاهی نیز اثر زمان (F=48.63, p<0/001)، تعامل زمان × گروه (F=65.98, p<0/001) و اثر گروه (F=6.34, p=0.017) معنادار بود. نتایج بونفرونی نشان داد که تفاوت بین پیشآزمون با پسآزمون و پیگیری معنادار است (p<0.001)، اما بین پسآزمون و پیگیری تفاوت معناداری مشاهده نشد (p>0/05). نتیجهگیری: نتایج نشان داد که شناختدرمانی مبتنی بر ذهنآگاهی بهطور معناداری موجب کاهش علائم اختلال علائم جسمانی و افزایش ذهنآگاهی در افراد مبتلا شده است. همچنین این اثرات در مرحله پیگیری پایدار باقی ماندهاند. بنابراین این مداخله را میتوان روشی مؤثر و پایدار در بهبود وضعیت روانشناختی این بیماران دانست. واژگان کلیدی: شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی، کاهش علائم، ذهن آگاهی، اختلال علائم جسمانی