سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

سکونت ترمیمی: چارچوبی نوظهور برای ارتقای سلامت روان کودکان از منظر محیط زیست و سلامت

نویسندگان :

مریم عرفان¹ الهام ناظمی² امیرحسین شبانی شهرضا³ مریم مقیمیان⁴

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد ، اصفهان 3- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد 4- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

کلمات کلیدی :

سکونت ترمیمی،سلامت روان کودکان،محیط زیست شهری،برنامهریزی شهری،انسجام اجتماعی،عصبشهرسازی

چکیده :

مقدمه: در پرتو تسریع فرایندهای شهرنشینی و تحولات ساختاری سبک زندگی معاصر، سلامت روان کودکان و نوجوانان تحت تأثیر منظومهای پیچیده از استرسورهای کالبدی، زیستمحیطی و اجتماعی قرار گرفته تلقی میگردد. به واقع، شواهد پژوهشی موجود بیانگر آن است که محرومیتهای محلهای، افت دسترسی به عرصههای طبیعی و تشدید آلودگی صوتی، با بروز ناهنجاریهای رفتاری و عاطفی در کودکان مرتبط دانسته میشود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوب مفهومی «سکونت ترمیمی» صورتبندی شده است؛ الگویی نوظهور که ارتقای رفاه روانشناختی کودکان را از منظری میانرشتهای، مشتمل بر محیط زیست، برنامهریزی شهری و سلامت عمومی، مورد بازخوانی قرار میدهد. روشها: مطالعه حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و از رهگذر مرور هدفمند ادبیات علمی معتبر بینالمللی و داخلی، طی بازه زمانی 2009 تا 2024 به انجام رسیده است. بدینمنظور، متغیرهای استخراجشده بر پایه تکنیک کدگذاری موضوعی طبقهبندی گردیده و شاخصهای کالبدی، زیستمحیطی و اجتماعی مؤثر بر سلامت روان کودکان، در ساختاری یکپارچه به چارچوب سکونت ترمیمی نگاشت داده شدهاند. یافتهها: بر اساس یافتههای بهدستآمده، سکونت ترمیمی فراتر از کارکرد صرف سرپناه فیزیکی، بهمثابه سیستمی یکپارچه از سه مؤلفه بنیادین تلقی میگردد: بعد زیستمحیطی-طبیعی (شامل پوشش سبز، نور طبیعی، کیفیت هوا و دسترسی به طبیعت)، بعد کالبدی-معماری (متضمن ارگونومی مسکن، ایمنی فضایی، تراکم متناسب و کاهش آلودگی صوتی) و بعد اجتماعی-روانشناختی (دربرگیرنده انسجام اجتماعی محله، سرمایه اجتماعی و تعاملات مثبت با همسالان و خانواده). همچنین مشاهده میگردد که مداخله در این ابعاد، به کاهش رفتارهای برونیسازیشده (نظیر پرخاشگری) و درونیسازیشده (نظیر اضطراب و افسردگی) منجر شده و از رهگذر فعالسازی سازوکارهای بازیابی توجه و کاهش استرس فیزیولوژیک، تابآوری روانی کودکان را به نحوی چشمگیر تقویت مینماید. نتیجهگیری: به طور کلی، چارچوب سکونت ترمیمی الگویی نوظهور و جامع را عرضه میدارد که در پرتو آن، مسکن نه صرفاً بهمثابه سرپناه، بلکه به عنوان عاملی فعال در ارتقای کیفیت زندگی و تعادل روانشناختی کودکان تلقی میشود. نهایتاً، این چارچوب رهنمودهایی کاربردی برای طراحان شهری، معماران و سیاستگذاران سلامت فراهم میآورد و میتواند مبنایی برای سیاستگذاری یکپارچه مسکن و سلامت کودکان قلمداد گردد.