سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

اثربخشی طرحواره درمانی بر تغذیه، مدیریت استرس و مسئولیت پذیری سلامت در زنان مبتلا به اختلال پرخوری

نویسندگان :

نجیمه صادقیان¹ حمی نوری²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد 2- دانشگه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

کلمات کلیدی :

طرحوارهدرمانی،اختلال پرخوری عصبی،رفتارهای ارتقادهنده سلامت،مدیریت استرس،مسئولیتپذیری سلامت

چکیده :

مقدمه: اختلال پرخوری (Binge Eating Disorder)، به عنوان یکی از شایعترین و پیچیدهترین اختلالات خوردن، در دهههای اخیر به یکی از محورهای اصلی پژوهش در حوزه سلامت روان بدل شده است. این اختلال با الگوهای مکرر پرخوری، احساس فقدان کنترل بر رفتار و تجربه هیجانات منفی شدید نظیر شرم، گناه و انزجار از خود همراه است که پیامدهای گستردهای را در سطوح فردی، بینفردی و اجتماعی به دنبال دارد (1). شواهد نشان میدهد که طرحوارههای ناسازگار اولیه در شکلگیری و تداوم این اختلال نقش مهمی دارند و اصلاح این طرحوارهها میتواند به کاهش رفتارهای پرخوری و بهبود سبک زندگی کمک کند (2). طرحوارهدرمانی با تمرکز بر تغییر الگوهای شناختی و هیجانی ناکارآمد، در سالهای اخیر بهعنوان رویکردی مؤثر برای درمان اختلالات خوردن معرفی شده است و نتایج پژوهشها اثربخشی آن را در کاهش علائم پرخوری و بهبود عملکرد سلامت نشان دادهاند (3-5). ازاینرو، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی طرحوارهدرمانی بر تغذیه، مدیریت استرس و مسئولیتپذیری سلامت در زنان مبتلا به اختلال پرخوری انجام شد. روشها: این پژوهش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری بود. 32 زن (در بازه سنی 30 تا 50 سال) که از طریق نمونهگیری هدفمند وارد مطالعه شدند، به دو گروه آزمایش (16 نفر) و کنترل (16 نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش 10 جلسه دو ساعته طرحوارهدرمانی (هفتهای یک بار) طی دو ماه دریافت کردند. تغذیه، مدیریت استرس و مسئولیتپذیری سلامت با استفاده از پرسشنامه رفتارهای ارتقادهنده سلامت ارزیابی شد و دادهها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر تحلیل گردید. یافتهها : میانگین نمره تغذیه در گروه آزمایش از 27.8 ± 4.6 در پیشآزمون به 35.4 ± 4.2 در پسآزمون و 34.6 ± 4.4 در پیگیری دوماهه افزایش یافت، در حالی که در گروه کنترل بهترتیب 28.1 ± 4.8، 28.7 ± 4.7 و 28.4 ± 4.9 بود و تغییر محسوسی مشاهده نشد. میانگین نمره مدیریت استرس در گروه آزمایش از 13.1 ± 3.2 به 18.0 ± 3.1 و 17.4 ± 3.0 رسید، در حالی که در گروه کنترل بهترتیب 13.4 ± 3.3، 13.8 ± 3.2 و 13.6 ± 3.1 بود. همچنین میانگین نمره مسئولیتپذیری در سلامت در گروه آزمایش از 22.0 ± 4.4 در پیشآزمون به 29.1 ± 4.1 در پسآزمون و 28.5 ± 4.3 در پیگیری افزایش یافت، در حالی که در گروه کنترل بهترتیب 22.3 ± 4.6، 22.8 ± 4.5 و 22.5 ± 4.7 بود. اثر زمان برای هر سه مؤلفه معنادار بود (P<0.001) و اثر متقابل زمان×گروه نیز نشان داد که تغییرات گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل بهطور معناداری بیشتر بوده است. نتیجهگیری: درمان مبتنی بر طرحواره موجب بهبود معنادارونسبتاً پایدار تغذیه، مدیریت استرس و مسئولیتپذیری سلامت در زنان مبتلا به اختلال پرخوری عصبی شد و میتواند بهعنوان مداخلهای مؤثر برای ارتقای رفتارهای ارتقادهنده سلامت در این افراد مورد استفاده قرارگیرد.