سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

بررسی نقش مکمل سدیم بیکربنات بر عملکرد استقامتی ورزشکاران: مروری بر شواهد، چالشها و ملاحظات کاربردی

نویسندگان :

حسن ملکی¹ شریف رضائی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

کلمات کلیدی :

سدیم بیکربنات،عملکرد ورزشی،استقامت جسمانی،مکملهای غذایی،ورزشکاران

چکیده :

مقدمه: سدیم بیکربنات با مکانیسم بافری خارجسلولی، به تأخیر اسیدوز متابولیک و خستگی عضلانی کمک میکند. با وجود پژوهشهای گسترده، تناقضهای قابلتوجهی در مورد اثربخشی واقعی آن وجود دارد. این مطالعه با هدف مرور نظاممند شواهد، شناسایی شکافهای پژوهشی و ارائه چارچوبی برای طراحی مطالعات همگنتر انجام شد. مواد و روشها: مرور نظاممند بر اساس PRISMA 2020 در پایگاههای PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar تا ژانویه 2026 انجام شد. معیارهای ورود: 1) کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شده با گروه کنترل، 2) ورزشکاران استقامتی، 3) اندازهگیری شاخص عملکرد عینی. معیارهای خروج: 1) مطالعات غیرانسانی، 2) حجم نمونه زیر 10 نفر، 3) عدم گزارش واضح پروتکل مکملسازی. کیفیت مطالعات با PEDro ارزیابی شد. یافتهها: از 847 مقاله، 42 مطالعه واجد شرایط بودند. سدیم بیکربنات بیشترین تأثیر را بر فعالیتهای 1 تا 10 دقیقه دارد (0.5 تا 3.2٪ بهبود). اثربخشی تحت تأثیر دوز (0.2-0.4 گرم/کیلوگرم)، زمانبندی (60-180 دقیقه قبل)، وضعیت تمرینی و پروتکل هیدراتاسیون است. عوارض گوارشی (20-60٪ شیوع) مهمترین محدودیت است. فقدان کنترل متغیرهایی مانند رژیم غذایی، هیدراتاسیون و مصرف کافئین، منبع اصلی ناهمگونی نتایج است. شکاف پژوهشی در ورزشکاران زن و فعالیتهای بیش از 60 دقیقه مشهود است. نتیجهگیری: سدیم بیکربنات در شرایط بهینه میتواند عملکرد استقامتی کوتاهمدت با شدت بالا را بهبود بخشد، اما نیازمند شخصیسازی دوز و آزمایش تحملپذیری گوارشی است. مطالعات آتی باید با کنترل دقیق متغیرهای مداخلهگر، همگنسازی پروتکلها و افزایش مشارکت زنان انجام شوند.