سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

مفاهیم متاپارادایم پرستاری از منظر اسلام وغرب؛ مطالعه تطبیقی بر اساس مفاهیم انسان، محیط، سلامت و پرستاری

نویسندگان :

فاطمه سادات اخلاقی میر علی یاری¹ منیرالسادات حسینی پناه وشاره²

1- دانشگاه آزاد واحد علوم پزشکی قم 2- جامعة الزهرا (س)

کلمات کلیدی :

مرور دامنهای،متاپارادایم پرستاری،اسلام،مطالعه تطبیقی،انسان،محیط،سلامت

چکیده :

چکیده: مقدمه: متاپارادایم پرستاری شامل چهار مفهوم بنیادین انسان، محیط، سلامت و پرستاری است که تعاریف آنها تحت تأثیر جهانبینیهای فرهنگی و دینی تغییر میکند(1). این مطالعه با هدف نقشهبرداری از ادبیات موجود و شناسایی شباهتها و تفاوتهای تعاریف این مفاهیم از منظر اسلام و غرب به صورت یک مرور دامنهای انجام شد. روشها: مطالعه بر اساس چارچوب آرکسی و اول مالی (2) و با رعایت بیانیه PRISMA-ScR(3) انجام شد. جستجوی نظاممند در پایگاههای PubMed، Scopus، Web of Science، SID، Magiran و جستجوی دستی در منابع معتبر اسلامی (قرآن، نهجالبلاغه، صحیفه سجادیه، تفاسیر المیزان و نمونه) بدون محدودیت زمانی تا ژانویه 2025 انجام گرفت. مطالعات نظری، کیفی و مروری که به تعریف حداقل یکی از مفاهیم چهارگانه متاپارادایم از منظر اسلام یا غرب پرداخته بودند، وارد شدند. دادهها با استفاده از تحلیل محتوای جهتدار استخراج و در قالب جداول تطبیقی سنتز شدند. یافتهها: از مجموع 547 منبع اولیه، 32 منبع (18 مقاله علمی-پژوهشی، 4 کتاب مرجع پرستاری غربی و 10 منبع معتبر اسلامی) معیارهای ورود را داشتند. یافتهها نشان داد که در هر دو دیدگاه بر کلنگری تأکید میشود، اما دیدگاه اسلامی با مبانی توحیدی، ابعاد متافیزیکی (عالم غیب، فطرت، قلب سلیم و عبودیت) را وارد متاپارادایم میکند(4). در حالی که دیدگاه غربی بر اومانیسم، تجربهگرایی و عوامل فیزیکی-اجتماعی متمرکز است (1). مفاهیم در شش حیطه اصلی شامل منشأ و غایت انسان، گستره محیط، ماهیت سلامت و بیماری، رابطه پرستار-مددجو، نقش معنویت و مبانی اخلاقی تفاوت معناداری داشتند(5). نتیجهگیری: شکاف تحقیقاتی عمدتاً در فقدان مدلهای عملی پرستاری مبتنی بر مفاهیم اسلامی و فقدان ابزارهای بومی ارزیابی سلامت معنوی از منظر اسلام وجود دارد. این مرور دامنهای میتواند مبنایی برای توسعه نظریههای بومی پرستاری در جوامع اسلامی قرار گیرد. واژگان کلیدی: مرور دامنهای، متاپارادایم پرستاری، اسلام، مطالعه تطبیقی، انسان، محیط، سلامت