سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

اثربخشی مدیریت استرس شناختی رفتاری بر خودکارآمدی دانشجویان پزشکی در جریان جنگ های تحمیلی دوم و سوم

نویسندگان :

آرزو وسیلی¹

1- 1. گروه پزشکی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

کلمات کلیدی :

خودکارآمدی،درمان شناختی رفتاری،مدیریت استرس،شرایط بحران،دانشجوی پزشکی

چکیده :

رشته پزشکی به دلیل حجم بالای مطالب و مسئولیت‌پذیری بالا، ذاتاً استرس‌زا است و نیازمند سطوح بالایی از تمرکز و خودکارسازی در مهارت‌های بالینی است(1). وقوع جنگ محیط آموزشی را از حالت کنترل‌شده به حالت بحران تغییر می‌دهد(2). این شرایط باعث فعال شدن مداوم سیستم پاسخ به تهدید در مغز شده و می‌تواند فرآیند یادگیری و خودکارسازی مهارت‌ها را مختل کند. CBT به عنوان یک رویکرد علمی و اثربخش برای بازسازی الگوهای فکری آسیب‌زا و تعدیل واکنش‌های رفتاری در مواجهه با استرس‌های حاد. استرس مزمن و حاد در شرایط جنگی، منجر به اشباع شناختی و اختلال در تمرکز می‌شود(3). این اختلال مانع از آن می‌گردد که دانشجویان بتوانند مهارت‌های پزشکی را به مرحله خودکارآمدسازی برسانند. دانشجویان پزشکی به عنوان ستون‌های اصلی نظام سلامت در زمان بحران، خود باید در بالاترین سطح آمادگی ذهنی و عملی باشند(4و5). با این حال، وقوع جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، پارادایم آموزشی و زیستی این گروه را به شدت تغییر داده است. استرس ناشی از تهدیدهای جنگی، نه تنها سلامت روان دانشجویان را تهدید می‌کند، بلکه مستقیماً فرآیندهای شناختی آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. لذا این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی مدیریت استرس شناختی رفتاری بر خودکارآمدی دانشجویان پزشکی بعد از جنگ تحمیلی دوم و در جریان جنگ تحمیلی سوم صورت گرفته است. روش کار: این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی نیمه تجربی تصادفی شده با پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری می باشد که در سال 1404 الی 1405 صورت گرفته است. جامعه آماری شامل کلیه کارآموزان پزشکی که حداقل یکماه از شروع دوره آنها در سال 1404 گذشته باشد،تمایل به شرکت در مطالعه داشتند، عدم اختلالات روان پزشکی، عدم مصرف داروهای روان پزشکی بود. 30 شرکت کننده با نمونه گیری در دسترس انتخاب شد و دانشجویان به دو گروه 15 نفره تقسیم شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه خودکارآمدی شرر و مقیاس اندازه گیری لیکرت بود. از هر دو گروه مداخله و کنترل پیش آزمون اخذ شد سپس گروه مداخله طی 8 جلسه در کارگاه آنلاین آموزش مدیریت استرس شناختی رفتاری شرکت کردند. مداخله براساس پروتوکل آنتونی به ترجمه رعنا کریمی طراحی و اجرا شد(6) و دربردارنده تکنیک های آرام سازی، بازسازی شناختی، آموزش مقابله ای و مهارتهای ارتباطی بود. گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند. پس از پایان جلسات پس از آزمون از هر دو گروه به عمل آمد. دوره پیگیری در جریان جنگهای تحمیلی دوم و سوم بعمل آمد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس بعمل آمد. نتایج: میانگین نمرات خودکارآمدی، در گروه مداخله از 87/0 ± 74/19 در پیش آزمون به 2/11 ± 76/63 در پس آزمون رسید که این افزایش معنادار بود (P≤0.001) و در پیگیری های یکماهه و 9 ماهه (در جریان جنگهای تحمیلی دوم و سوم) نیز پایدار ماند. در گروه کنترل در هیچ یک از مراحل بررسی تغییر معناداری مشاهده نشد. چنانچه میزان خودکارآمدی گروه کنترل در جریان جنگهای تحمیلی(دوره پیگیری) کاهش معناداری نسبت به پیش آزمون و پس آزمون نشان داد (P≤0.001). تکنیک های آرام سازی، بازسازی شناختی، آموزش مقابله ای و مهارتهای ارتباطی، مدیریت تنش در خود و دیگران و تاب آوری در گروه مداخله به طور معناداری نسبت به گروه شاهد در پس آزمون و مراحل پیگیری افزایش یافته بود. نتیجه گیری: آموزش مدیریت استرس به شیوه شناختی رفتاری می تواند موجب افزایش پایدار خودکارآمدی در دانشجویان پزشکی خواهد شد. لذا توصیه می شود این روش در دوره آموزش پزشکی جزء فعالیتهای کارگاهی مفید تا پیش از ورود به دوره بالینی برای دانشجویان پزشکی تعریف و اجرا گردد.