سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر علائم سندرم خستگی مزمن در کارکنان

نویسندگان :

هاجر براتی¹ مریم سلیمانی²

1- دانشگاه اصفهان 2- دانشگاه اصفهان

کلمات کلیدی :

سندرم خستگی مزمن،درمان مبتنی بر شفقت،کارکنان،خودشفقتی،سلامت شغلی

چکیده :

مقدمه: سندرم خستگی مزمن (CFS) اختلالی ناتوانکننده با خستگی پایدار، اختلالات شناختی و افت عملکرد شغلی است (1) که شیوع قابلتوجهی در کارکنان داشته و یکی از چالشهای جدی سلامت سازمانی محسوب میشود (2). خودانتقادی و نشخوار هیجانی از عوامل تداومبخش علائم هستند (3، 4). درمان مبتنی بر شفقت (CFT) با هدف کاهش خودانتقادی و افزایش تنظیم هیجانی، رویکردی نوین است که از طریق فعالسازی سیستم آرامبخش، به تعدیل پاسخهای تهدیدمحور کمک میکند (2). اگرچه مطالعات پیشین اثربخشی CFT را بر کاهش خستگی در شرایط بالینی دیگر نشان دادهاند (4، 5)، اما تأثیر آن بهطور اختصاصی در کارکنان مبتلا به CFS کمتر بررسی شده است (3). با توجه به اینکه کارکنان مبتلا بهدلیل ناتوانی در ایفای نقشهای شغلی و خانوادگی، دچار خودانتقادی و احساس گناه میشوند و این امر خستگی را تشدید میکند، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی CFT بر علائم CFS در کارکنان انجام شد. روشها: این پژوهش، پژوهشی نیمهتجربی با طرح پیشآزمون‑پسآزمون‑پیگیری دوماهه با گروه کنترل بود. 30 نفر از کارکنان یک سازمان دولتی مبتلا به سندرم خستگی مزمن (CFS) بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر، 8 جلسه 90 دقیقهای درمان شفقت به خود گروهی) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. ابزار شامل پرسشنامه سندرم خستگی مزمن (CFSQ) بود. دادهها با تحلیل کوواریانس با اندازهگیری مکرر تحلیل شد. یافتهها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که درمان مبتنی بر شفقت بهطور معناداری بر کاهش علائم سندرم خستگی مزمن در کارکنان مؤثر بوده است. میانگین نمره خستگی مزمن در گروه آزمایش از 9/8 ± 4/72 در پیشآزمون به 2/8 ± 3/51 در پسآزمون و 6/8 ± 1/53 در پیگیری دوماهه کاهش یافت، در حالیکه در گروه کنترل بهترتیب 3/10 ± 1/71، 9/9 ± 8/71 و 1/10 ± 4/72 بود و تغییر محسوسی مشاهده نتایج آزمون نشان داد که اثر زمان برای متغیر خستگی مزمن معنادار بود (F=28.45، P<0.001، ηp²=0.45). همچنین اثر متقابل زمان×گروه نیز معنادار بود (F=17.83، P<0.001، ηp²=0.34). بهعبارت دیگر، کاهش معنادار علائم خستگی مزمن در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در طول زمان، نشاندهنده اثربخشی پایدار درمان مبتنی بر شفقت است. نتیجهگیری: درمان مبتنی بر شفقت میتواند بهعنوان مداخلهای مؤثر در کاهش علائم خستگی مزمن کارکنان بهکار رود. سازمانها با بهکارگیری این رویکرد در برنامههای ارتقای سلامت و بازتوانی، میتوانند زمینه را برای کاهش فرسودگی شغلی و بازگشت امیدوارانه کارکنان به محیط کار فراهم آورند.