سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

نقش هوش مصنوعی در کاهش خطاهای انسانی و ارتقای ایمنی بیمار در فرایندهای جراحی: فرصتها و چالشها با تأکید بر نقش تکنولوژیست جراحی

نویسندگان :

مریم نظری¹

1- دانشگاه آزاد نجف آباد اصفهان اصفهان ایران

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،ایمنی بیمار،اتاقهای عمل،روشهای جراحی،یادگیری ماشین،ابزارهای جراحی

چکیده :

نقش هوش مصنوعی در کاهش خطاهای انسانی و ارتقای ایمنی بیمار در فرایندهای جراحی: فرصتها و چالشها با تأکید بر نقش تکنولوژیست جراحی مریم نظری1 1. گروه اتاق عمل، واحدنجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران 2. مرکز تحقیقات توسعه علوم پرستاری و مامایی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. Maryamnazari.or@gmail.com مقدمه: اتاق عمل محیطی پیچیده و پویاست که خطاهای انسانی و ارتباطی میتوانند ایمنی بیمار را تهدید کنند. اگرچه چکلیست ایمنی جراحی در کاهش عوارض مؤثر بوده است [1]، پیشرفت هوش مصنوعی، بهویژه یادگیری ماشین، امکان پایش بلادرنگ فرآیند جراحی و شناسایی زودهنگام مخاطرات را فراهم کرده است [2]. روشها: این مطالعه بهصورت مروری انجام شد. مطالعات مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی در ایمنی بیمار، تحلیل ویدئوی جراحی، شناسایی مراحل عمل و ابزارها، پایش جریان کار، پیشبینی خطر و تشخیص رویدادهای ناخواسته بررسی و یافتهها بهصورت توصیفی تحلیل شدند [2،3]. یافتهها: شواهد نشان میدهند سامانههای هوشمند قادرند مراحل جراحی، ابزارها و ساختارهای آناتومیک را شناسایی کرده و با تحلیل جریان عمل، به تشخیص موقعیتهای پرخطر و پشتیبانی از تصمیمگیری کمک کنند [2،3]. بینایی ماشین همچنین در شناسایی، شمارش و تطبیق ابزارهای جراحی ظرفیت قابلتوجهی نشان داده است [4]. بااینحال، سوگیری دادهها، تعمیمپذیری محدود، حریم خصوصی، مسئولیت حرفهای و کمبود اعتبارسنجی خارجی از چالشهای مهم هستند [5]. در این میان، تکنولوژیست جراحی با ارزیابی هشدارها، کنترل ابزار و تجهیزات و تطبیق خروجی سامانه با شرایط واقعی اتاق عمل، میتواند نقش مؤثری در تعامل ایمن انسان و فناوری داشته باشد. نتیجهگیری: هوش مصنوعی میتواند با تقویت پایش و تصمیمگیری، خطاهای قابلپیشگیری را کاهش داده و ایمنی بیمار را ارتقا دهد؛ اما جایگزین قضاوت حرفهای نیست و کاربرد ایمن آن نیازمند اعتبارسنجی بالینی، آموزش تیم جراحی و نظارت انسانی مستمر و مؤثر است. تعریف مسئولیتها و مشارکت اعضای تیم اتاق عمل نیز برای پذیرش ایمن این فناوریها در محیط بالینی ضروری است. واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، ایمنی بیمار، اتاقهای عمل، روشهای جراحی، یادگیری ماشین، ابزارهای جراحی References 1. Haynes AB, Weiser TG, Berry WR, et al. A surgical safety checklist to reduce morbidity and mortality in a global population. N Engl J Med. 2009;360(5):491-499. doi:10.1056/NEJMsa0810119. 2. Şengün B, İşcan Y. Toward the intelligent operating room: Artificial intelligence and computer vision applications in surgery. Turk J Surg. 2026. doi:10.47717/turkjsurg.2026.2026-4-45. 3. Paracchini S, Taliento C, Pellecchia G, et al. Artificial intelligence in the operating room: A systematic review of AI models for surgical phase, instruments and anatomical structure identification. Acta Obstet Gynecol Scand. 2025;104(11):2054-2064. doi:10.1111/aogs.70045. 4. Huang TW, Wong JT, Chiu MC, Weng SJ. Enhancing intraoperative safety through an intelligent surgical instrument verification system based on computer vision technologies. Int J Qual Health Care. 2026;38(2):mzag058. doi:10.1093/intqhc/mzag058. 5. Zulfikaroglu B. External validation and clinical readiness of intraoperative video AI in general surgery: a systematic review. Surg Today. 2026. doi:10.1007/s00595-026-03414-w.