سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

فرصت ها و چالش های سلول درمانی دیابت

نویسندگان :

الهه پورعزیزی¹

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

کلمات کلیدی :

Diabetes،Cell Therapy،Embryonic Stem Cells،Mesenchymal Stem Cells،Induced Pluripotent Cells

چکیده :

مقدمه: دیابت شیرین، یک بیماری همهگیر جهانی است و نیازمند راهکار های درمانی نوین می باشد. درمان های رایج نمی توانند عملکرد طبیعی سلول های بتای پانکراس را بازسازی کنند. سلول درمانی، به عنوان راهکاری نوین جهت تولید سلول های بتای پانکراس مورد توجه قرار گرفته است (1). روش ها: این مطالعه مروری با استفاده از کلیدواژه های دیابت، سلول درمانی، سلول های بنیادیِ جنینی، سلول های بنیادیِ مزانشیمی و سلول های پرتوان القایی در بانکهای اطلاعات PubMed ، Scopus، Web of Science و Google Scholar انجام شد. یافته ها: تحلیل دادهها نشان میدهد که استفاده از سلولهای بتای بالغِ جزایر پانکراسی با محدودیتهای جدی نظیر کمبود شدید منابع اهداکننده، نیاز به مصرف مادامالعمر داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی و ریسک بالای عوارض جانبی ناشی از این داروها روبروست (2). در مقابل، سلولهای بنیادی جنینی (ESCs) با دارا بودن قابلیت تکثیر نامحدود و توانایی تمایز به سلولهای شبهبتا، منبعی بالقوه محسوب میشوند؛ هرچند که چالشهای اخلاقی و ریسک تومورزایی از موانع اصلی آنهاست (3). سلولهای بنیادی مزانشیمی (MSCs) به دلیل قابلیت خودتجدیدی، تمایز چندسویه، دسترسی آسان و پتانسیل پایین تومورزایی، به عنوان گزینهای ایدهآل شناخته میشوند (4). همچنین، سلولهای پرتوان القایی (iPSCs) با امکان استفاده از سلولهای خودِ بیمار، راهکاری موثر برای اجتناب از رد ایمنی ارائه میدهند، اما همچنان با چالشهای مربوط به پایداری ژنتیکی و ایمنی در مواجهه با خطر جهشها روبرو هستند (5). نتیجهگیری: درمانهای مبتنی بر سلول پتانسیل تغییر مدیریت دیابت شیرین را از طریق مکانیسمهایی مانند تمایز سلولهای بتا، بازسازی درونزا و تعدیل سیستم ایمنی دارند اما هنوز با چالشهایی از جمله خطرات تومورزایی، اثربخشی درمانی متغیر، رد ایمنی و چارچوبهای نظارتی مواجه است. غلبه بر این چالشها نیازمند نوآوری در مهندسی سلول و علم زیستمواد است. فناوریهای ویرایش ژن مبتنی بر CRISPR، ساختارهای بافتی چاپ زیستی سهبعدی و هوش مصنوعی راه را برای پلتفرمهای درمانی استاندارد و مقیاسپذیر هموار میکنند.