سامانه همایش های دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

صفحه اصلی / اولین همایش بین المللی تحول خدمات سلامت: تلفیق مراقبت، درمان، بازتوانی و امیدبخشی

تاثیر آموزش مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار در دوره علوم پایه بر عملکرد دانشجویان در دوران کارورزی و رضایت بیماران

نویسندگان :

آرزو وسیلی¹

1- 1. گروه پزشکی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

کلمات کلیدی :

مهارتهای ارتباطی،الگوی پرسید پروسید،مقطع علوم پایه،کارورزان پزشکی

چکیده :

مقدمه و هدف : ارتباط مناسب بین پزشک و بیمار باعث ارتقای سلامت بیماران و کاهش شکایت خواهد شد (1). در 70 درصد از شکایات پزشکی علت اصلی مربوط به ارتباط پزشک و بیمار بوده است (2). مطالعات نشان می دهد تعامل مناسب بین پزشک و بیمار تاثیر معناداری بر رضایتمندی بیماران، بازده درمانی و اثرات روان شناختی دارد(3و 4). براساس مطالعات صورت گرفته پزشکان در زمینه مهارتهای ارتباطی کمبود دارند و این مهارتها عمدتا قابل یادگیری هستند(5). بکارگیری اصول صحیح ارتباط پزشک و بیمار از طریق افزایش رضایتمندی پزشکان باعث افزایش کارایی آنها نیز خواهد شد (6) تاکنون مطالعات مختلفی درخصوص آموزش مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار صورت گرفته است و در هر مطالعه شیوه خاصی طراحی و اجرا شده است که نتایج دارای تفاوتهایی می باشد ولی همه این مطالعات بر تخصیص زمان و مکان مناسب برای آموزش، تجهیزات مناسب و بکارگیری زمان کافی تاکید دارند(7و8).اگرچه ارتباط مناسب پزشک و بیمار از اصول حرفه ای گرایی پزشکان می باشد ولی متاسفانه این مهارت در قالب رفتار حرفه ای در جامعه نمود پیدا نمی کند و در واقع علی رغم آموزش های پراکنده مهارت های ارتباطی به پزشکان، آمار نارضایتی بیماران از این مهارت همچنان بالا است. لذا ضرورت ایجاب می کند که مداخلات مناسب در این خصوص صورت گیرد. دانشجویان پزشکی اغلب مهارتهای ارتباطی را از طریق الگوبرداری از اساتید خود و درقالب برنامه درسی پنهان در محیط آموزش بالینی فرا می گیرند. تا قبل از سال 1396 آموزش مهارتهای ارتباطی جزء برنامه های درسی رسمی فراگیران پزشکی نبود ولی از سال 1396 این آموزش ها در برنامه درسی دوره علوم پایه دانشجویان و در قالب مواجهه زودرس تعریف شده است ولی تاکنون اثربخشی این برنامه در ارتباط بین مباحث فراگرفته شده در مقطع علوم پایه و مقظع بالینی در مطالعه ای مورد بررسی قرار نگرفته است. لذا این مطالعه با هدف تاثیر آموزش مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار در دوره علوم پایه بر آگاهی وعملکرد دانشجویان در دوران کارورزی و رضایت بیماران در سال 1404 صورت گرفته است. روش کار : این مطالعه از نوع نیمه تجربی است و در دو فاز اجرا گردید. در فاز اول در سال 1399 برای دانشجویان پزشکی در مقطع علوم پایه در واحد درسی آداب پزشکی مهارتهای ارتباط پزشک و بیمار بر اساس ساختار ارتباط کالگری کمبریج که برای آموزش مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار به دانشجویان پزشکی بکار رفته است و مرتبا به روز شده است با استفاده از روش آموزشی پرسید پروسید (PRECEDE PROCEED ) اجرا گردید. پرسید یک علامت اختصاری از عوامل مستعد کننده (Predisposing)، تقویت کننده (Reinforcing) و قادرکننده (Enabling) در تشخیص آموزشی و ارزش یابی است. پروسید علامت اختصاری از ساختارهای سیاسی، قانونی و سازمانی در توسعه آموزشی و محیطی است. پرسید - پروسید دارای مراحل به هم پیوسته شامل برنامه ریزی، اجرا و ارزشیابی است.معیارهای ورود به مطالعه عبارت بودند از دانشجویان پزشکی ترم 3 که واحد آداب پزشکی را اخذ نموده باشند، عدم سابقه شرکت در کارگاه های آموزشی مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار، عدم سابقه تحصیل در رشته های علوم پزشکی از قبیل پرستاری و مامایی.دانشجویان به صورت تصادفی به دو گروه 35 نفره مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه مداخله شامل روش آموزش پرسید پروسید و روش یاددهی یادگیری بحث گروهی و ایفای نقش بود.گروه کنترل آموزش ها بصورت سخنرانی بود. روش ارزشیابی در هر دو گروه با استفاده از ارزشیابی چند بعدی در این مقطع صورت گرفت. سپس در فاز دوم مطالعه در دوره بالینی در سال 1404 در مقطع کارورزی یک جلسه کارگاه آموزشی در قالب یادآوری مفاهیم ارائه شد. سپس مهارتهای ارتباطی کارورزان در بخش داخلی با استفاده از چک لیست DOPS و miniCEX و رضایت بیماران با استفاده از پرسشنامه رضایت بیمار نوری و همکاران که روایی و پایایی آن به ترتیب 95/0 و 87/0 گزارش شده است در دو گروه در دو مقطع زمانی یک هفته و یکماه بعد از شروع دوره مورد بررسی قرار گرفت(9). داده ها با استفاده از آزمون t-test و من ویتنی تجریه و تحلیل شد. یافته ها: میانگین نمره ارزشیابی دانشجویان تحت مطالعه در مقطع علوم پایه در دو گروه مورد شاهد و مداخله به ترتیب 3/6 ± 5/28 1/7 ± 4/33 بود. اختلاف میانگین دو گروه معناداربود (0.001≥P ).میانگین نمره ارزشیابی دانشجویان تحت مطالعه در مقطع بالینی 1/7 ± 4/33 بود. درخصوص رضایت بیماران از مهارتهای ارتباطی، بیماران ازحیطه معارفه،شرح حال گیری، احترام و همدلی رضایت داشتند و حداقل رضایت درخصوص تشخیص مشکل بیمار و خلاصه سازی بود. میانگین نمره رضایت بیماران یک هفته بعد از شروع دوره 2/3 ± 9/40 و یکماه بعد از شروع دوره 75/2 ± 5/44 بود. اختلاف میانگین دو گروه معناداربود. نتیجه گیری: باتوجه به نقش مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار،طراحی و اجرای آموزش های مداخله ای و کارگاه های عملی برای بهبود این مهارتها در دوره علوم پایه و بالینی از ضروریات آموزش پزشکی می باشد. نیاز است تا به دانشجویان در محیط بالینی پس خوراند به هنگام ارائه شود تا باعث ارتقا مهارتهای ارتباطی و افزایش رضایتمندی بیماران گردد.